İlkyaz’ıları

Dünya ve Türkiye edebiyatına damgasını vurmuş yazar ve şairlerin “ilk-yazılarından” ve gençlik eserlerinden örnekler veriyoruz. Geçmişe doğru öğretici bir yolculuğa çıkıyoruz…


  …  Gönlüm Avrupa’nın bir suyunda, siyah, soğuk,  Bir çukurda birikmiş, kokulu akşam vakti;  Başında çömelmiş yüzdürür mahzun bir çocuk.  Mayıs kelebeği gibi kâğıt gemisini.    Ben sizinle sarmaş dolaş olmuşum, dalgalar,  Pamuk yüklü gemilerin ardında gezemem;  Doyurmaz artık beni bayraklar, bandıralar;  Mahkûm gemilerinin sularında yüzemem.    Arthur Rimbaud / Sarhoş Gemi (Çev. Sabahattin Eyüboğlu)  …

  Bir içeri bir dışarı bakıp Aynı anda hem öncesine hem sonrasına Aradım geleceği doğuracak olan şimdiyi Çocuklarımızın ağzındaki ekmek gibi Onların hayalleri yansıtmasın diye Bizim hayallerimizin ölümünü AudreLorde / Hayatta Kalmak için Bir Ayin 1934’in 18 Şubatında göçmen bir ailenin çocuğu olarak New York şehrinde dünyaya geldi Audre Lorde. Çocukluğunda annesinin Afrika kökenli Karayipliler hakkındaki efsanevi hikâyelerini dinleyerek büyüdü. İletişim kurmakta güçlenen bir çocuk olarak şiirle olan teması bir rastgelelikten öteydi, şiiri erken …

1914’te Trabzon’da doğdu. Babası, Trabzon valisi ve daha sonra Türk Dil Kurumu’nun ilk kurucu başkanlığını yapacak olan ünlü şair Samih Rifat’tır. Annesi, Hasan Enver Paşa’nın kızı ve Nâzım Hikmet’in annesi Ayşe Celile’nin kız kardeşi Münevver Hanım’dır. Ailesi Manastır’da “Horozcu” adıyla anılır. Ankara’nın muhtelif semtlerinde oturan aile, daha iyi yetişsin diye Oktay Rifat’ı İstanbul’a gönderir. Dedesi …

Bu ay İlkyaz’ıları dosyamızla geçmişin derinlerine, dünyanın bilinen “ilkyazılarını” kaleme almış, milattan önce 2300 yılında yaşamış Sümerli bir yazarın öyküsüne uzanıyoruz. Edebiyat tarihine öncülük etmiş yazarların ilk eserlerine ışık tutan köşemizde bu kez konuğumuz dünyanın ilk yazar ve şairi Enheduanna  Enheduanna (MÖ 2285 – MÖ 2250) Akad Kralı Sargon’un ve yüksek olasılıkla Kraliçe Tashlultum’un kızı. Tarihte …

  … Düşünüyorum da, Sanırım en büyük korkumuz olduğumuz gibi görünmek. Yumuşacık kalbimizin fark edilmesi, Naif yönlerimizin keşfedilmesi, Cesaretsizliğimizin anlaşılması, Korkularımızın paylaşılması Sanki zarar göreceğimizin en büyük işareti. Kabuklarımızın altında kendimizi saklamakta ne kadar da ustayız. … Kimse incitemiyor mu duygularımızı, inançlarımızı, benliğimizi? Yoksa zarar mı veriyor bu ürkeklik, bu kabuk bize? Hissettiklerimizi gölgeliyor, yansıtmıyor …

  İnci Aral 18 yaşında, Bursa / Gemlik, 1962 Yazı “Yazmak beni iyileştirdi. Çünkü benim çok zor bir çocukluğum oldu. Çok küçük yaşta anne babamı kaybettim. Ailemiz dağıldı. Okumak ve yazmak beni hem daha iyi bir insan yaptı, daha sevgi dolu, daha vicdanlı bir insan haline getirdi. İnsanı öğrendim çünkü. Hem de doğrudan yazarak iyileştim …

ATİLLA İLHAN, 15 Haziran 1925’te İzmir’in Menemen ilçesinde doğdu. 11 Ekim 2005’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. İzmir’de Karşıyaka Cumhuriyet İlkokulu ve Karşıyaka Ortaokulu’nu bitirdi. Atatürk Lisesi’ndeki öğrenciliği sırasında Türk Ceza Kanunu’nun 141. maddesine aykırı davrandığı gerekçesiyle tutuklandı ve okuldan uzaklaştırıldı. Danıştay kararıyla eğitimi sürdürme hakkını kazandı. İstanbul’da Işık Lisesi’nden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki yükseköğrenimini yarıda bıraktı. 6 yıl …

Sabahattin Ali, 25 Şubat 1907’de Gümülcine’de doğdu. Yedi yaşına geldiğinde eğitim hayatı Füyûzâtı Osmâniye Mektebi’nde başladı. Zabit olan babası Ali Selahattin Bey’in tayininin Çanakkale’ye çıkmasıyla birlikte ailecek taşındılar. Eğitimine Edremit İptidaî Mektebi’nde devam etti. Okulu bitirip İstanbul’a dayısının yanına dönen Sabahattin Ali bir yıl dayısıyla yaşadıktan sonra 1922-1923 ders yılında Balıkesir Muallim Mektebi’ne kaydoldu. Şiir …

    Pablo Neruda, büyük acılarla; şiddet, kayıp ve ölümlerle; yoksulluk, sömürü, baskı ve askeri darbelerle dolu bir coğrafyada; Latin Amerika’da doğup büyüyen, orada ve dünyada yaşanan toplumsal dramların insanlarda bıraktığı etki ve sarsıntılara yakından tanıklık eden; o acıları yüreğinin derinliklerinde duyumsayarak, şiirlerinde etkili dizeler halinde dillendiren büyük bir şair. Neruda’ya göre, dünya, hatta tüm evren kanayan bir yerdir; insan binlerce yıldan beri hep acılarla kuşatılmıştır:   Acılardan daha büyük bir yer yoktur Bir tek evren var, o da kanayan bir evren.  12 Temmuz 1904’te Şili’nin Parral şehrinde demiryolu işçisi bir baba ve öğretmen bir annenin çocuğu olarak dünyaya gelen Nobel ödüllü yazar Pablo Neruda, annesini çok küçükken kaybetti. 13 yaşındayken yerel La …

      “Yazdan kıştan ilkbahardan   Mahpuslardan dört duvardan   Doludizgin sevdalardan   Güneş topla benim için    Seher yeli yar gözünden   Havadaki kuş izinden   Geceleyin gök yüzünden canım   Güneş topla benim için”    (Ülkü Tamer / Güneş Topla Benim İçin)    Kitap dostu bir anne ve devasa bir kütüphanesi olan saygın bir babanın çocuğu olarak 20 Şubat 1937’de dünyaya açmış …